ابتدا بیایید آزمونهایی را که طبق این استاندارد باید روی خود لوله انجام شوند، بررسی کنیم:
5 ویژگیهای عمومی
5.1 ظاهر
هنگامی که سطوح داخلی و خارجی لولهها بدون بزرگنمایی بررسی میشوند، باید صاف، تمیز و عاری از شیار، حفره و سایر عیوب سطحی باشند؛ بهگونهای که هیچیک از این موارد مانع انطباق با این استاندارد نشود.
ماده نباید حاوی ناخالصیهای قابل مشاهده باشد. تغییرات جزئی در ظاهر رنگ مجاز است. انتهای لوله باید بهصورت تمیز و عمود بر محور لوله بریده شده باشد.
5.2 کدری
لولههای پلیپروپیلن که بهعنوان کدر اعلام شدهاند، نباید بیش از 0,2 % نور مرئی را عبور دهند؛ این آزمون باید مطابق ISO 7686 انجام شود.
6 ویژگیهای هندسی
علاوه بر مشخصات فوق برای ویژگیهای عمومی و هندسی، ویژگیهای مکانیکی، فیزیکی و شیمیایی زیر را نیز داریم:
7 ویژگیهای مکانیکی
هنگامی که آزمون مطابق روشهای آزمون مشخصشده در جدول 10 و با استفاده از پارامترهای تعیینشده انجام شود، لوله باید تنش هیدروستاتیکی (محیطی) را بدون ترکیدن تحمل کند. در مورد لولههای دارای لایه یا لایههای سدکننده، آزمون باید روی نمونههای آزمونی انجام شود که بدون لایه یا لایههای سدکننده تولید شدهاند.
8 ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی
هنگامی که آزمون مطابق روشهای آزمون مشخصشده در جدول 11 و با استفاده از پارامترهای تعیینشده انجام شود، لوله باید با الزامات ارائهشده در این جدول مطابقت داشته باشد.
مطالب فوق از ISO 15874 نشان میدهد که طبق این استاندارد، هیچ آزمون کششی برای ارزیابی عملکرد لولهها تعریف نشده است.
مشتری میخواهد برای اهداف پژوهشی خود، آزمون کشش را مطابق ISO 6259 انجام دهد. بیایید ببینیم این استاندارد چه میگوید:
این استاندارد دارای 3 بخش است:
لولههای ترموپلاستیک — تعیین خواص کششی — بخش 1: روش عمومی آزمون
لولههای ترموپلاستیک — تعیین خواص کششی — بخش 2: لولههای ساختهشده از پلیوینیل کلراید غیرپلاستیکشده (PVC-U)، پلیوینیل کلراید غیرپلاستیکشده جهتیافته (PVC-O)، پلیوینیل کلراید کلردار (PVC-C) و پلیوینیل کلراید با مقاومت ضربهای بالا (PVC-HI)
لولههای ترموپلاستیک — تعیین خواص کششی — بخش 3: لولههای پلیاولفینی
سپس بخش 3 را برای «لولههای پلیاولفینی» بررسی میکنیم.
1 دامنه کاربرد
این بخش از ISO6259 روشی را برای تعیین خواص کششی لولههای پلیاولفینی (پلیاتیلن،
پلیاتیلن شبکهای، پلیپروپیلن و پلیبوتن) و خواص زیر مشخص میکند:
— تنش تسلیم؛
— ازدیاد طول در هنگام شکست.
این بخش از ISO 6259 همچنین مشخصات پایه متناظر را در پیوستهای A تا D، صرفاً برای اطلاع، ارائه میکند.
5 دستگاه
استاندارد ISO 6259-1:2015، بند 5، که برای مواد ترموپلاستیک تحت پوشش این بخش از ISO 6259 کاربرد دارد، ملاک قرار گیرد.
6 نمونههای آزمون
6.1 انتخاب نمونههای آزمون
6.1.1 کلیات
نمونههای آزمون باید با قالبزنی برشی یا ماشینکاری تهیه شوند.
یادداشت 1 هنگامی که ضخامت لوله کمتر از یا مساوی 12 mm باشد، ترجیحاً نمونههای آزمون باید با قالبزنی برشی تهیه شوند.
یادداشت 2 هنگام استفاده از قالبزنی برشی باید دقت شود تا از آسیبدیدن نمونه آزمون یا ایجاد اضلاع غیرموازی جلوگیری شود.
6.1.2 ابعاد نمونههای آزمون
نمونههای آزمون باید از نوع 1 باشند که شکل و ابعاد آن در شکل 1 و جدول 1 ارائه شده است، یا از نوع 2 باشند که شکل و ابعاد آن در شکل 2 و جدول 2 ارائه شده است، یا از نوع 3 باشند که شکل و ابعاد آن در شکل 3 و جدول 3 ارائه شده است. انتخاب نوع نمونه آزمون به ضخامت دیواره لولهای که نمونه از آن برداشته میشود، بستگی دارد (به 6.2 مراجعه شود).
یادداشت 1 نمونه آزمون نوع 1 با نمونه نوع 1B مشخصشده در ISO 527-2 [1] یکسان است. نمونه آزمون نوع 2 با نمونه نوع 2 مشخصشده در ISO 6259-2 [2] یکسان است. نمونه آزمون نوع 3 با نمونه آزمون نوع B در ISO 13953 [3] یکسان است.
یادداشت 2 برای جلوگیری از لغزش در فکها، توصیه میشود عرض انتهای نمونه آزمون (B) متناسب با ضخامت (en)، مطابق فرمول (1)، افزایش یابد:
B = en + 15 (mm) (1)
6.2 آمادهسازی نمونههای آزمون
نمونههای آزمون باید از مرکز نوارهایی برداشته شوند که از طول لوله و مطابق ISO 6259-1:2015، 6.2.1، بریده شدهاند. نوع نمونه آزمون باید بر اساس ضخامت لوله، مطابق جدول 4، انتخاب شود.
6.3 روش برش
از قالب برشی با پروفایلی متناسب با نمونه آزمون نوع 1 یا نوع 2، بسته به ضخامت لوله، مطابق ISO 6259-1:2015، 5.6، استفاده کنید.
نمونه آزمون را در دمای محیط و با قرار دادن قالب برش روی سطح داخلی نوار و اعمال فشار یکنواخت و پیوسته، برش دهید.
مشتری دارای لولهای با قطر خارجی 32mm است و نیاز دارد آزمون کشش را مطابق ISO 6259-2 انجام دهد. طبق توضیحات فوق، اگر ضخامت لوله بین 5 و 12mm باشد، باید نمونه نوع 1 را انتخاب کنیم. ضخامت لوله انتخابشده توسط او 5.4 mm است؛ بنابراین باید نمونهها را مطابق نوع 1 برش دهیم. بیایید روش عمومی آزمون در ISO 6259-1 را بررسی کنیم تا ببینیم چگونه باید این نمونه نوع 1 را از لولهای با قطر خارجی 32mm و ضخامت 5.4mm تهیه کنیم.
6 نمونههای آزمون
6.1 نوع نمونه آزمون
نمونههای آزمون باید با نوع مربوطه که در ISO 6259-2:1997 یا ISO 6259-3:2015 یا استاندارد محصول مربوطه، حسب مورد، مشخص شده است، مطابقت داشته باشند.
6.2 آمادهسازی نمونههای آزمون
6.2.1 نمونهبرداری از لوله
برشهایی از لوله را با طول مناسب و متناسب با نوع نمونه آزمون مورد استفاده تهیه کنید.
نوارها را از مقطع لوله به همان شکل عرضهشده، یعنی بدون گرمکردن یا تختکردن، بهگونهای ببرید که محور آنها موازی با محور لوله باشد. ممکن است لازم باشد لولههای با قطر کوچک برش داده و باز شوند تا امکان برش نوارها فراهم شود.
نوارها را از مقطع لوله بهگونهای ببرید که مطابق شکل 1، بهطور یکنواخت در پیرامون محیط لوله توزیع شوند؛ این کار را از یک خط مرجع که در امتداد لوله رسم شده است، آغاز کنید. از هر نوار، یک نمونه آزمون برش دهید.
حداقل تعداد نمونههای آزمون در جدول 1 ارائه شده است. هرگاه امکان تهیه تعداد موردنیاز نوارها از پیرامون یک مقطع لوله وجود نداشته باشد، باید نوارهای اضافی از مقطع دیگری از لوله برداشته شوند.
6.2.2 انتخاب نمونههای آزمون
6.2.2.1 انتخاب
نمونههای آزمون را از مرکز نوارهایی که از طول لوله برداشته شدهاند، با قالبزنی برشی یا ماشینکاری و مطابق ISO 6259-2:1997 یا ISO 6259-3:2015 یا استاندارد محصول مربوطه، یا مطابق استاندارد محصول مناسب برای ماده لوله، انتخاب کنید.
6.2.2.2 روش برش
از قالب برشی (5.6) با لبههای برنده تمیز و عاری از بریدگی و دارای پروفایل نشاندادهشده در ISO 6259-2:1997 یا ISO 6259-3:2015، حسب مورد، استفاده کنید.
نمونه آزمون را از نوار برش دهید (به 6.2.1 مراجعه شود).
هنگام استفاده از قالب برشی باید دقت شود تا از آسیبدیدن نمونه آزمون یا ایجاد اضلاع غیرموازی جلوگیری شود.
6.2.2.3 روش ماشینکاری
در صورت نیاز، نمونه آزمون را با فرزکاری و با استفاده از فیکسچر فرزکاری تهیه کنید.
شکل تیغه فرز و شرایط ماشینکاری (سرعت چرخش و پیشروی) به تشخیص اپراتور است. بااینحال، این موارد باید بهگونهای انتخاب شوند که از گرمشدن بیشازحد نمونه آزمون و تخریب سطح آن، مانند ترک، خراش یا سایر عیوب قابل مشاهده، جلوگیری شود.
برای روش ماشینکاری، توصیه میشود کاربر به ISO 2818[3] مراجعه کند.
بر اساس توضیحات فوق، پیشنهاد من به مشتری گرامی این است که لوله 32mm را مطابق جدول 1 در ISO 6259-1، از نظر طول به دو قطعه تقسیم کند. همچنین باید به بخش 6.2.1 استاندارد ISO 6259-1 توجه شود که بیان میکند: «ممکن است لازم باشد لولههای با قطر کوچک برش داده و باز شوند تا امکان برش نوارها فراهم شود». پس از برش، باید دو قطعه را باز کنیم تا بتوانیم نمونههایی با عرض 20mm، که برای نوع 1 است، از قطعات بازشده برش دهیم.