1 دامنه کاربرد
این سند دو روش آزمون عمومی، روش A و روش B، را برای تعیین استحکام ضربه نمونهآزمونهای شیاردار و بدون شیارِ برشخورده از لولههای ترموپلاستیک برای انتقال محیطهای مایع و گازی مشخص میکند:
- روش A: روش آزمون برای نمونهآزمونهای بدون شیارِ برشخورده از لولههای ترموپلاستیک برای انتقال محیطهای مایع و گازی؛
- روش B: روش آزمون برای نمونهآزمونهای شیاردارِ برشخورده از لولههای ترموپلاستیک برای انتقال مایعات.
انتخاب روش A یا روش B باید مطابق استاندارد محصول مربوطه انجام شود.
این سند روش آزمون مرجعی برای تعیین استحکام ضربه لوله ارائه نمیکند. ISO 3127، با استفاده از جرم سقوطکننده، روش مرجع است. این سند را میتوان برای پژوهشهای علمی، آزمون ماده یا بازرسی لوله، در مواردی که اندازهگیریها با روش مرجع امکانپذیر نیست، به کار برد.
این سند هم برای بچهای مجزا و هم برای لولههای تولیدشده بهصورت پیوسته کاربرد دارد.
5 دستگاه آزمون
5.1 دستگاه آزمون ضربه پاندولی
اصول، ویژگیها و صحهگذاری دستگاه آزمون ضربه پاندولی مناسب باید با ISO 13802 مطابقت داشته باشد.
در صورت نیاز، دستگاه میتواند به تجهیزات کنترل دما مجهز باشد که قادر به حفظ دمای آزمون مشخصشده باشد.
روش A: سرعت ضربه 3.8 m/s؛ پاندولهایی با حداکثر انرژی ضربه 15 J و 50 J؛ زاویه نوک ضربهزن مخروطی 30° ± 1° و شعاع نوک (2.0 ± 0.5) mm؛ تکیهگاهها مطابق شکلهای 1 و 2 برای نمونهآزمونهای طولی و شکل 3 برای نمونهآزمونهای عرضی.
روش B: سرعت ضربه 2.9 m/s؛ دستگاه ضربهای قادر به ایجاد انرژی جذبشده بین 10% و 80% انرژی پاندول موجود، با همان ضربهزن 30° ± 1° و شعاع نوک (2.0 ± 0.5) mm؛ تکیهگاهها مطابق شکل 4.
5.2 میکرومترها و گیجها
میکرومترها و گیجهایی که قادر به اندازهگیری ابعاد اصلی نمونهآزمون با دقت 0.02 mm باشند، مورد نیاز هستند. برای اندازهگیری ضخامت باقیمانده hN نمونهآزمونهای شیاردار، نوک اندازهگیری میکرومتر باید دارای پروفایلی متناسب با نوع شیار باشد.
5.3 تجهیزات آمادهسازی
محفظهای با کنترل ترموستاتیکی یا حمام مایعی که بتواند نمونهآزمونها را به دمای مشخصشده Tc برساند. هرگونه مایع حمام مورد استفاده نباید بر خواص فیزیکی نمونهآزمونها اثر نامطلوب بگذارد.
5.4 تجهیزات اندازهگیری دما
قادر به تأیید دمای مشخصشده با دقت ±0.5 °C.
6 نمونهآزمونها
6.1 آمادهسازی
نمونهآزمونها باید مطابق ISO 2818 و بند 6.2.1 (روش A) یا 6.2.2 (روش B)، حسب مورد، از لوله بریده شوند. هر سطحی که در زمان ضربه با تکیهگاهها یا پاندول تماس پیدا میکند باید صاف و عاری از پلیسه باشد. از پخزنی باید اجتناب شود.
6.2 برش و ابعاد
6.2.1 روش A
برای لولههایی با قطر خارجی اسمی dn حداکثر 25 mm، هر نمونهآزمون باید قطعهای از لوله به طول (100 ± 2) mm و از نوع نمونهآزمون 1 باشد.
برای 25 mm ≤ dn < 75 mm، هر نمونهآزمون باید در راستای طولی برش داده شود و با ابعاد نوع 2 یا نوع 3 مطابقت داشته باشد.
برای 75 mm ≤ dn < 160 mm، نمونهآزمونها باید هم در راستای طولی و هم در راستای عرضی برش داده شوند. نمونهآزمونهای طولی باید از نوع 2 یا 3 و نمونهآزمونهای عرضی باید از نوع 4 باشند.
برای dn ≥ 160 mm، نمونهآزمونهای طولی باید از نوع 2 یا 3 و نمونهآزمونهای عرضی باید از نوع 4 یا 5 باشند.
6.2.2 روش B
هر نمونهآزمون شیاردار باید مطابق 6.1 از لوله بریده شود و با یکی از انواع نمونهآزمونهای مندرج در جدول 1 مطابقت داشته باشد. برای انواع 7 و 9، هر دو سطح باید تا ابعاد مشخصشده ماشینکاری شوند. سپس باید یک شیار نوع A مطابق ISO 179-1 ایجاد شود: زاویه شیار 45° ± 1° و شعاع نوک شیار (0.25 ± 0.05) mm. شیار باید با دقت ±1 mm در مرکز نمونهآزمون قرار گیرد.
a) ضربه بهصورت تختخوابیده، en≤6 mm: نوع 6، برشخورده در راستای طولی، با شیار روی سطح داخلی اصلی لوله.
b) ضربه بهصورت تختخوابیده، en>6 mm: نوع 7، برشخورده در راستای طولی، با شیار روی سطح داخلی ماشینکاریشده.
c) ضربه از لبه، en≤6 mm: نوع 8، برشخورده در راستای طولی، با شیار روی سطحی که از لوله بریده شده است.
d) ضربه از لبه، en>6 mm: نوع 9، برشخورده در راستای طولی، با شیار روی سطحی که از لوله بریده شده است.
