5 دستگاه و مواد کمکی
5.1 دستگاه
دستگاه باید شامل موارد زیر باشد:
5.1.1 دستگاهی متشکل از یک یا چند محفظه آزمون استوانهای، با آرایش افقی، با ابعاد داخلی (152,4 ± 1,0) mm از نظر عمق و (146,0 ± 1,0) mm از نظر قطر. در مرکز هر محفظه، یک محور افقی مجهز به میلههای عرضی (پروانهها) قرار دارد که با سرعت 1 200 min‒1 میچرخد (شکل 1 را ببینید؛ تلرانس همه ابعاد، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد، ± 0,5 mm است). این دستگاه باید دارای مکانیزمی برای حفظ حرکت یکنواخت نمونههای آزمون باشد (بهمنظور جلوگیری از گیرکردن در طول آزمون)؛ این عملکرد را میتوان با استفاده از جریان هوا (که میتواند به دیواره استوانه دمیده شود) یا تیغههای پلاستیکی (قرارگرفته روی محور، مطابق شکل 1، که میتوانند نمونههای آزمون گیرکرده را بهصورت فیزیکی از دیواره استوانه جدا کنند) تأمین کرد. استفاده از هر یک از دستگاه جریان هوا یا تیغههای پلاستیکی باید گزارش شود.
5.1.2 آستر، از جنس پلیکلروپرن. آستر پلیکلروپرن باید با معیارهای زیر، مطابق جدول 1، مطابقت داشته باشد. طول و عرض آستر پلیکلروپرن باید بهگونهای باشد که بدون ایجاد فاصله یا برآمدگی، بهطور محکم در محفظه آزمون قرار گیرد.
5.2 مواد کمکی
5.2.1 چسب، چسب سفید همهمنظوره پایهآب، برای آببندی لبههای نمونههای آزمون.
یادداشت: بهطور کلی، این نوع چسب امولسیونی از پلیوینیلاستات است.
5.2.2 دستگاه برش، برای برش نمونههای آزمون به شکل مربع یا دایره، بهمنظور ایجاد سطح آزمون (100 ± 2) cm2.
یادداشت: مطالعات نشان دادهاند که شکل نمونههای آزمون بر نتایج آزمون تأثیری ندارد.
5.2.3 استانداردهای ارزیابی (اختیاری)، مجموعهای شامل پنج عکس با شمارههای 1 تا 5 که درجات مختلف پرزدهی و پیلینگ را نشان میدهد. عکسها باید هماندازه نمونههای آزمون باشند.
5.2.4 آستر چوبپنبهای (اختیاری)، در صورت توافق طرفهای ذینفع، میتوان بهجای آستر پلیکلروپرن از آستر چوبپنبهای استفاده کرد (5.1.2 را ببینید).
یادداشت: جایگزینی آستر پلیکلروپرن با آستر چوبپنبهای، زمان آزمون را مطابق آنچه در 9.4 مشخص شده است، به دو برابر افزایش میدهد.
5.2.5 الیاف کوتاه پنبه (اختیاری)، در صورت توافق طرفهای ذینفع، میتوان از الیاف کوتاه پنبه برای برجستهکردن ایجاد احتمالی پیلها استفاده کرد.
6 آمادهسازی نمونههای آزمون
6.1 پیشتیمار نمونه آزمایشگاهی
نمونههای آزمایشگاهی را میتوان پیش از برش نمونههای آزمون، با شستوشو یا خشکشویی، تحت شرایط مناسب برای کاربرد نهایی پارچه یا شرایط مورد توافق طرفهای ذینفع، پیشتیمار کرد. در صورت انجام پیشتیمار، ارزیابی نمونه آزمونشده از نمونه آزمایشگاهی پیشتیمارشده، با مقایسه آن با همان نمونه آزمایشگاهی انجام میشود.
اگر پیشتیمار خاصی بین طرفهای ذینفع مورد توافق قرار نگرفته باشد، نمونه آزمون همانگونه که دریافت شده است آزمون میشود.
صرفنظر از پیشتیمار، نمونهها باید پیش از آزمون مطابق بند 8 آمادهسازی و شرطیسازی شوند.
یادداشت: روشهای پیشتیمار شرحدادهشده در ISO 6330 یا بخش مربوطه از ISO 3175 میتوانند مناسب باشند (کتابنامه را ببینید).
نمونههای آزمون باید شسته یا خشکشویی شوند تا از سطوح اصطکاکی آستر پلیکلروپرن و میلههای عرضی در برابر روانکنندهها یا مواد تکمیلیای که ممکن است موجب نتایج ناهماهنگ شوند، محافظت شود.
6.2 نمونهبرداری از نمونههای آزمون
نمونههای آزمون را از نواحی با فاصله یکنواخت در سراسر عرض پارچه یا از سه پنل مختلف یک پوشاک بردارید. نمونههای آزمون را بهگونهای جابهجا و انتخاب کنید که هیچ دو نمونه آزمونی حاوی نخهای یکسان نباشند. از نواحی دارای چینخوردگی و سایر تغییرشکلها اجتناب کنید. مگر آنکه خلاف آن مشخص شده باشد، نمونههای آزمون را نزدیکتر از یکدهم عرض پارچه به لبه پارچه برش ندهید.
هنگام جابهجایی نمونه آزمون، حداقل کشش را اعمال کنید تا از کشآمدن آن جلوگیری شود.
نمونههای آزمون را به شکل مربعهایی با ابعاد (105 ± 1) mm × (105 ± 1) mm، بهصورت اریب و با زاویه تقریبی 0,78 rad (45°) نسبت به جهتهای تار (رج) و پود (ردیف) برش دهید. در صورت توافق طرفهای ذینفع، میتوان دایرههایی با مساحت 100 cm2 را بهعنوان روش جایگزین استفاده کرد.
6.3 تثبیت لبههای نمونههای آزمون
برای جلوگیری از ریشریششدن یا ازهمبافتگی، نواری از چسب (5.2.1) را به لبه نمونه آزمون بمالید؛ بهگونهای که عرض آن پس از خشکشدن از 3 mm بیشتر نباشد. نمونههای آزمون را آویزان کنید تا چسب پیش از آزمون کاملاً خشک شود (حداقل بهمدت 2 h).
6.4 تعداد نمونههای آزمون و علامتگذاری
چهار نمونه آزمون آماده کنید: سه نمونه برای آزمون (و هرکدام را با شمارهای از 1 تا 3 علامتگذاری کنید) و نمونه چهارم را بهعنوان نمونه مرجع بدون تیمار برای ارزیابی در نظر بگیرید. لازم نیست لبههای نمونه چهارم تثبیت شوند.
برای روش جایگزین شرحدادهشده در پیوست B، شش نمونه آزمون آماده کنید: پنج نمونه برای آزمون و یک نمونه برای ارزیابی.
7 آمادهسازی آسترهای پلیکلروپرن
هر دو طرف آستر پلیکلروپرن را میتوان برای انجام آزمون استفاده کرد. پس از تکمیل دو آزمون، آستر پلیکلروپرن باید خارج شده و سپس مطابق روش شرحدادهشده در A.2.1 تمیز و خشک شود.
آستر پلیکلروپرن جدید باید مطابق روش شرحدادهشده در A.2.2 آمادهبهکار شود.
آستر پلیکلروپرن باید بهمحض آنکه استفاده از آن هنگام آزمون یک پارچه مرجع استاندارد داخلی با مقاومت شناختهشده در برابر پیلینگ، پرزدهی یا نمدیشدن، موجب اختلاف قابلتوجه در نتایج (یک یا بیش از یک درجه) شود، دور انداخته شود.
8 شرایط آمادهسازی و اتمسفر آزمون
برای آمادهسازی و آزمون منسوجات باید از اتمسفر استاندارد تعریفشده در ISO 139 استفاده شود.
نمونههای آزمون باید پیش از آزمون حداقل بهمدت 16 h شرطیسازی شوند.
9 روش اجرا
9.1 نمونههای آزمون و آسترهای پلیکلروپرن را مطابق بند 8 شرطیسازی کنید. همه آزمونها را در اتمسفر استاندارد آزمون انجام دهید. دستگاه را مطابق A.1 بررسی کنید.
9.2 آستر پلیکلروپرن را بهصورت محکم و صاف درون محفظه قرار دهید، بهگونهای که آستر پلیکلروپرن هنگام استفاده نسبت به استوانه نچرخد.
9.3 آزمونهای مستقل را با استفاده از سه نمونه آزمون متعلق به یک نمونه آزمایشگاهی، بهصورت همزمان در یک محفظه آزمون انجام دهید.
9.4 سه نمونه آزمون آمادهشده را درون محفظه آزمون قرار دهید. درِ محفظه را ببندید. دستگاه را روشن کرده و برای زمان کل آزمون زیر به کار اندازید (پس از هر فاصله زمانی، آزمون را ادامه دهید تا زمان کل آزمون در هر مرحله حاصل شود):
— مرحله 1: زمان کل آزمون: 5 min؛
— مرحله 2: زمان کل آزمون: 15 min (10 min پس از مرحله 1 تنظیم شود)؛
— مرحله 3: زمان کل آزمون: 30 min (15 min پس از مرحله 2 تنظیم شود).
اگر زمان کل آزمون 45 min یا 60 min موردنیاز باشد، باید این موضوع در گزارش آزمون ذکر شود.
اطمینان حاصل کنید که در طول اجرای آزمون، هیچگونه گیرکردنی در اطراف پروانه رخ ندهد.
9.5 در هر فاصله بازرسی، هر نمونه آزمون را از محفظه خارج کنید، نمونه آزمون را محکم بگیرید و هرگونه الیاف اضافی را که عملاً درون پیلها درگیر نشده است، با استفاده از جریان هوایی که بهصورت مماسی روی سطح دمیده میشود، پاک کنید.
9.6 نمونههای آزمون را بهصورت ذهنی و مطابق بند 10 ارزیابی کنید.
9.7 مراحل 9.4 تا 9.6 را تا تکمیل زمان کل آزمون ازپیشتعیینشده تکرار کنید.
9.8 آسترهای پلیکلروپرن را مطابق A.2.1 تمیز و خشک کنید.
10 ارزیابی پیلینگ، پرزدهی و نمدیشدن
ارزیابی بصری پیلینگ، پرزدهی و نمدیشدن، بهترتیب، باید مطابق ISO 12945‑4 انجام شود.
در صورت توافق طرفهای ذینفع، ارزیابی را میتوان علاوه بر آن، بهصورت دستگاهی نیز انجام داد.
11 نتایج
برای هر یک از حالتهای ظاهری سطح (یعنی پیلینگ، پرزدهی و نمدیشدن)، درجه هر نمونه آزمون را ثبت کنید.
برای هر حالت ظاهری سطح، میانگین نتیجه همه نمونههای آزمونشده را بهصورت جداگانه محاسبه کنید: برای پیلینگ، پرزدهی و نمدیشدن، مطابق بند 10. اگر نتیجه میانگین عدد صحیح نباشد، آن را به نزدیکترین نیمدرجه گرد کنید. اختلاف نتایج بر اساس میانگین سه نمونه آزمون نباید بیش از نیم درجه باشد. اگر این اختلاف بیش از نیم درجه باشد، درجه هر نمونه آزمون باید گزارش شود.
جدول 1 نمونهای از نحوه ارائه نتایج را نشان میدهد.
بررسی دستگاه و آمادهسازی آسترها
A.1 بررسی دستگاه
A.1.1 بررسی دستگاه آزمون را میتوان در محل مجموعه یا توسط بخش خدمات تأمینکننده تجهیزات انجام داد. تایمر، کشش انتقال تسمه و دور روتور را بررسی کنید. در مورد محفظه مجهز به تزریق هوا، فشار هوا را بررسی کنید.
A.1.2 برای بررسی عملکرد دستگاه، از یک پارچه مرجع استاندارد داخلی با مقاومت شناختهشده در برابر پیلینگ استفاده کنید. الزامات آزمون مورد استفاده برای این آزمون را اعمال کنید.
A.1.3 تناوب بررسی دستگاه به میزان استفاده از آن بستگی دارد. در صورت استفاده روزانه، بررسی را ماهانه انجام دهید. در صورت استفاده کم، پیش از آغاز یک سری آزمون جدید دستگاه را بررسی کنید.
A.2 آمادهسازی آسترها
A.2.1 تمیزکردن و خشککردن آسترهای پلیکلروپرن
خمیر تمیزکننده را با مخلوطکردن شوینده مرجع IEC نوع A (شوینده بدون فسفات، دارای سفیدکننده نوری و آنزیمها، که در ISO 6330 با عنوان «شوینده مرجع 2» توصیف شده است) با آب ولرم، با نسبت وزنی 70:100 تا 80:100 (نسبت آب/شوینده)، آماده کنید.
آسترهای پلیکلروپرن را با استفاده از برس مویی پلیآمیدی، خمیر تمیزکننده و آب ولرم، با دقت برس بکشید.
بهطور کامل با آب آبکشی کنید.
این روش را پیش از روش آمادهبهکاری مطابق A.2.2، برای آسترهای پلیکلروپرن جدید سه بار تکرار کنید.
پس از آمادهبهکاری یا پس از استفاده برای آزمون هر طرف آستر پلیکلروپرن، پیش از استفاده مجدد از آستر، یکبار عملیات تمیزکردن و خشککردن را انجام دهید.
اجازه دهید آسترهای پلیکلروپرن در اتمسفر محیط خشک شوند و سپس در اتمسفر استاندارد آزمون شرطیسازی شوند.
A.2.2 آمادهبهکاری آسترهای پلیکلروپرن جدید
یک آزمون شاهد را با سه نمونه آزمون از پارچه مرجع استاندارد داخلی انجام دهید؛ ترجیحاً از پارچه توییل پنبهای آهارزداییشده و شستوشوشده یا سفیدشده استفاده کنید (جرم در واحد سطح 150 g/m2 مناسب تشخیص داده شده است). آزمون باید بهمدت 3 h بدون وقفه اجرا شود. در پایان آزمون، آسترهای پلیکلروپرن را یکبار مطابق A.2.1 تمیز و خشک کنید.
روش جایگزین
B.1 اصل روش
روش شرحدادهشده در بند 9 باعث میشود آزمون همیشه با همان سه نمونه آزمون انجام شود و سه نمونه آزمون برای ارزیابی خارج شده، سپس دوباره در محفظه آزمون قرار گیرند و آزمون مجدداً اجرا شود. بهمنظور بهینهسازی زمان آزمون، روش جایگزین با هدف جایگزینکردن یکی از نمونههای آزمونشده با نمونهای جدید در هر مرحله ارائه شده است.
B.2 تعداد نمونههای آزمون و علامتگذاری
شش نمونه آزمون آماده کنید: پنج نمونه برای آزمون (و هرکدام را با شمارهای از 1 تا 5 علامتگذاری کنید) و نمونه ششم را بهعنوان نمونه مرجع بدون تیمار برای ارزیابی در نظر بگیرید. لازم نیست لبههای نمونه ششم تثبیت شوند.
B.3 روش جایگزین
مطابق شرح بند 9 عمل کنید، با این تفاوت که نمونههای آزمون زیر را مطابق جدول B.1 قرار دهید.
پنج نمونه آزمون را مطابق بند 10 ارزیابی کنید، اما محاسبه میانگین لازم نیست.
ارزیابیهای متوالی، روند تغییرات پیلینگ/پرزدهی/نمدیشدن را در ارتباط با مدت زمان آزمون نشان میدهند؛ همانگونه که در جدول B.2 خلاصه شده است.
منطق روش
روشهای مبتنی بر استفاده از «جعبه پیلینگ» (ISO 12945‑1 را ببینید) و «RTPT» (این سند)، بهترتیب، برای آزمون پارچههای بافتنی مناسبتر هستند. در این موارد، تغییر حالت ظاهری سطح از طریق تماسهای تصادفی نمونههای آزمون با سطوح ساینده ملایم (آستر چوبپنبهای یا آستر پلیکلروپرن) ایجاد میشود.
روش «RTPT» بهویژه برای منسوجات بافتنی ضخیم، مانند پلیور، و همچنین پارچههای کرکدار مناسبتر است؛ زیرا آنچه ممکن است در اثر سایش رخ دهد، بهتر از جعبه پیلینگ (ISO 12945‑1 را ببینید) بازتاب میدهد.
علاوه بر این، محصولات پارچه کرکدار (فلیس) را نمیتوان طبق جدول درجهبندی مربوط به پیلینگ درجهبندی کرد، زیرا حالت ظاهری سطح پس از آزمون با پیلینگ متفاوت است (که گاهی «شبیه پوست گوسفند» یا نمدیشدن نامیده میشود) و بنابراین به مقیاس درجهبندی ویژهای نیاز دارد (شکلهای C.1 تا C.2 را ببینید)، همانگونه که در ISO 12945‑4 شرح داده شده است.
در مقایسه با ISO 12945‑1 و ISO 12945‑2، روش شرحدادهشده در این سند امکان نمایش روند تغییر حالت ظاهری سطح را در ارتباط با مدت زمان فراهم میکند (پس از 5 min، 15 min و 30 min).
از سوی دیگر، روش مبتنی بر «مارتیندیل اصلاحشده» (ISO 12945‑2 را ببینید) برای آزمون پارچههای تاریپودی مناسبتر است. در این روش، تغییر حالت ظاهری سطح از طریق مالش نظاممند نمونههای آزمون در برابر سطح پارچهای دیگر (ساختهشده از همان پارچه نمونههای آزمون یا از پارچه ساینده مرجع) ایجاد میشود.
دستگاه آزمون پیلینگ غلتشی تصادفی
جزئیات محصول
- ابزار استاندارد باسابقه برای روشهای آزمون ASTM D3512، ISO 12945-3
- چراغها درون هر محفظه نمونه، مشاهده واضح روند آزمون را امکانپذیر میکنند
- هوای فشرده برای کمک به حرکت غلتشی، به محفظههای آزمون تزریق میشود
- آسترهای چوبپنبهای در ابعاد مناسب برش داده میشوند تا بهطور محکم درون محفظههای نمونه قرار گیرند
- با 2 یا 4 محفظه آزمون عرضه میشود تا بهترین پاسخگویی را به نیازهای آزمون شما داشته باشد (مدل پایه دارای 2 ایستگاه است)
- کنترلها برای انجام آزمون و روشنکردن محفظههای نمونه بهراحتی در دسترس هستند
- نمایشگر چهاررقمی تایمر، دقیقه و ثانیه را نشان میدهد و حداکثر تنظیم آن 99.59 (mm:ss) است
- نمایشگر فشار هوا
- قطر غلتش 146mm
- طول غلتش 152mm
- ابعاد آستر چوبپنبهای 452*146*1.5 mm
- سرعت چرخش 1200 rpm
- طول میله همزن 121mm
- ابعاد نمونه آزمون 105*105mm
- فشار هوا 0.014 MPa