2 اصل آزمون
این آزمون، انبساط ناحیه اتصال ناشی از خزش را شبیهسازی میکند. این موضوع با شرایط کاری مجاز برای مدت 50 سال مرتبط است و بر اساس ویژگیهای اجزای مونتاژشده انجام میشود.
آببندی اتصال(ها) بهصورت یک مجموعه شامل یکی از موارد زیر آزمون میشود:
الف) حداقل یک اتصال متصل به لولهها؛ یا
ب) یک جزء جانبی یا شیر متصل به لولهها؛ یا
ج) اتصال لوله به لوله.
آزمون به مدت حداقل 1000 h، در دمای محیط و در حداکثر دمای کاری مجاز سیستم لولهکشیای که مجموعه یا اتصال برای استفاده در آن در نظر گرفته شده است، انجام میشود.
قطعه آزمون و اتصال(های) آن، برای مدتزمان مشخصشده (1000 h یا بیشتر) در استاندارد مرجع، تحت فشار هیدروستاتیکی داخلی آب و در دمای تعیینشده قرار میگیرند.
استفاده از هرگونه تقویت اضافی در ناحیه اتصال برای این آزمون مجاز نیست.
یادداشت: فرض بر این است که پارامترهای آزمون زیر توسط استانداردی که به این استاندارد ارجاع میدهد، تعیین میشوند:
الف) حداقل مدت آزمون تحت فشار، یعنی 1000 h یا بیشتر (به بندهای 2 و 5.4 مراجعه شود)؛
ب) طول آزاد، L، بخشهای لوله تحت آزمون (به 4.1 مراجعه شود)؛
ج) تعداد قطعات آزمون (به 4.2 مراجعه شود)؛
د) دمای آزمون (برای مثال، دمای محیط یا حداکثر دمای کاری مجاز) (به 5.2 مراجعه شود)؛
هـ) فشار آزمون (به 5.3 مراجعه شود).
3 تجهیزات
3.1 دمای محیط
برای آزمونها در دمای محیط (به 5.2 مراجعه شود)، اتاق آزمون یا حمام آب باید قابلیت حفظ دما با دقت ± 2°C را داشته باشد.
3.2 دماهای بالا
برای آزمونها در دماهای بالا، محفظه هوا یا حمام آب باید قابلیت حفظ
دمای آزمون تعیینشده را با دقت (+3/-1) °C داشته باشد.
3.3 دستگاه کنترل فشار
دستگاه کنترل فشاری که به مجموعه آزمون متصل بوده و قابلیت اعمال فشار هیدروستاتیکی ثابت با دقت (+2/-1) % را داشته باشد.
3.4 تکیهگاه
برای مجموعهها و اتصالهای باربرِ انتهایی، تکیهگاهی فراهم شود بهگونهای که مجموعهها و اتصالها در طول آزمون تحت نیروهای محوری ایجادشده قرار گیرند و تکیهگاه هیچگونه مهار محوری ایجاد نکند. (برای منابع کتابشناختی به EN 715 مراجعه شود.) نمونهای از مجموعه آزمون نوع اتصال با چسب حلالی در شکل 1 نشان داده شده است.
3.5 دستگاه جبرانکننده
برای مجموعهها و اتصالهای غیر باربرِ انتهایی، دستگاه جبرانکنندهای لازم است که قابلیت تحمل نیروهای محوری ایجادشده توسط فشار داخلی آب را داشته باشد و در عین حال همراستایی محوری مجموعه اتصال را حفظ کند. (برای منابع کتابشناختی به EN 714[2] مراجعه شود.) در صورت لزوم، برای جلوگیری از جداشدن، از میلههای رابط یا قابهای خارجی بین تجهیزات آببندی غیر باربرِ انتهایی استفاده شود تا آنها را در جای خود نگه دارند. نمونههایی از مجموعههای آزمون در شکلهای 2 و 3 نشان داده شدهاند.
یادداشت: ممکن است برای حفظ همراستایی مجموعههای اتصال، بهویژه هنگام خارج کردن مجموعههای آزمون از حمام آزمون، رعایت اقدامات احتیاطی ضروری باشد.
4 قطعه آزمون
4.1 آمادهسازی
قطعه آزمون باید شامل مجموعهای باشد که حداقل یک لوله نمونه به سوکت یک اتصال، یا به یک لوله سوکتدار، متصل شده باشد یا با یک محصول نهایی مونتاژشده، مانند شیر یا رابط، اتصال یافته باشد. در صورت نیاز میتوان اجزای اضافی را به مجموعه آزمون اضافه کرد.
برای مونتاژ باید از اجزایی با فشار اسمی یکسان، PN، یا از یک سری لوله یکسان، S، استفاده شود.
ابعاد مرتبط اجزای اتصال باید اندازهگیری و ثبت شوند؛ یعنی قطر خارجی میانگین و خارج از گردی هر زائده یا ناحیه اتصال لوله، قطر داخلی میانگین و خارج از گردی هر سوکت، و ابعاد مرتبط هر جزء واسط (به یادداشت انتهای این بند مراجعه شود).
حداقل طول بخش لوله باید بهگونهای باشد که طول آزاد آن، L، بین مجموعه تحت آزمون و اتصال یا بستار انتهایی (پلاگ یا درپوش)، مطابق مقدار مشخصشده در استاندارد مرجع باشد.
یادداشت: اگر طول آزاد در استاندارد مرجع مشخص نشده باشد، نباید کمتر از قطر خارجی اسمی لوله باشد و حداقل مقدار آن باید 150 mm باشد.
تمام اجزا باید با بخش مربوطه از استاندارد سیستم قابلاعمال مطابقت داشته باشند. همچنین، حلقههای آببندی الاستومری باید با مشخصات سازنده مطابقت داشته باشند.
مونتاژ باید مطابق دستورالعملهای سازنده انجام شود. برای اتصالهای غیر باربرِ انتهایی، میتوان در صورت لزوم از میلههای رابط یا قابهای خارجی برای جلوگیری از جداشدن استفاده کرد (به 3.5 مراجعه شود).
یادداشت: برای این آزمون، باید اجزایی انتخاب شوند که تا حد امکان به حدود نهایی دامنههای تلرانس مربوط به خود نزدیک باشند تا شدیدترین شرایط آزمون ایجاد شود؛ برای مثال، در اتصالهای دارای حلقه آببندی الاستومری، سوکت و قطر محفظه شیار حلقه باید در مقدار حداکثری یا تا حد امکان نزدیک به آن باشند، زائده لوله یا اتصال باید در مقدار حداقلی یا تا حد امکان نزدیک به آن باشد و حلقه آببندی باید دارای حداقل سطح مقطع مشخصشده توسط سازنده یا تا حد امکان نزدیک به آن باشد.
5 روش اجرا
هشدار: هنگام آزمون اجزای تحت فشار، باید تمام اقدامات احتیاطی لازم اتخاذ شود.
5.1 آمادهسازی
مجموعه آزمون را با آب پر کنید. مجموعه آزمون را بدون ایجاد هیچگونه تغییرشکل، در دستگاه مناسب با نوع اتصال نصب کنید و بخش یا بخشهای لوله را با محور یا محورهای
سوکتها همراستا تنظیم کنید.
5.2 آمادهسازی دمایی
مجموعه آزمون را برای دماهای آزمون بیشتر از 25 “C، حداقل به مدت 3 h، و برای دماهای آزمون برابر یا کمتر از 25 °C، حداقل به مدت 20 min، در اتاق آزمون یا محفظه آمادهسازی دمایی قرار دهید. اگر دمای آزمون بهعنوان «دمای محیط» مشخص شده باشد، آمادهسازی دمایی را در هر دمایی بین 15 °C و 25 °C انجام دهید. در طول آزمونهای بعدی مطابق با 5.3 تا 5.5، دمای آزمون را با دقت ± 2 °C و در محدوده 15 °C تا 25 °C ثابت نگه دارید.
5.3 کنترل فشار
مجموعه آزمون را به دستگاه کنترل فشار متصل کنید. تمام هوای موجود در مجموعه آزمون را تخلیه کرده و طی مدت 30 s تا 1 min، فشار آزمون مشخصشده در استاندارد مرجع را اعمال کنید.
زمان رسیدن به فشار آزمون را بهعنوان زمان شروع دوره آزمون ثبت کنید.
مجموعه را از نظر وجود هرگونه نشانه نشتی بازرسی کرده و نتیجه را گزارش کنید.
5.4 بررسی مجموعه آزمون
در صورت نیاز (به 5.5 مراجعه شود)، مجموعه آزمون را بهصورت مناسب و طبق موارد زیر بررسی کنید.
الف) اگر آزمون در هوا انجام میشود، تمام سطح خارجی قطعه آزمون را کاملاً خشک کرده و آن را از نظر نشتی بررسی کنید.
ب) اگر آزمون در آب انجام میشود، مجموعه آزمون را از حمام آزمون خارج کرده، سطح قطعه آزمون را خشک و آن را از نظر نشتی بررسی کنید؛ در صورتی که نشتی مشاهده نشد، مجموعه آزمون را در سریعترین زمان ممکن به حمام بازگردانید.
5.5 بررسی در نقطه میانی و پایان دوره آزمون بررسی مجموعه آزمون از نظر نشتی (به 5.4 مراجعه شود) را در نقطه میانی و پایان دوره آزمون تکرار کنید. این دوره باید حداقل 1000 h باشد، مگر آنکه حداقل دوره طولانیتری در استاندارد مرجع مشخص شده باشد یا پیش از آن، خرابی مجموعه بهگونهای رخ دهد که ادامه آزمون مطابق با 5.6 امکانپذیر نباشد.
5.6 پارگی
اگر در بخش لوله بین اتصالهای تحت آزمون یا در یک بستار انتهایی که بخشی از مجموعه آزمون نیست، پارگی رخ دهد، آزمون را نادیده گرفته و جزء خرابشده را با جزء دیگری جایگزین کنید. پس از تعویض، روش آزمون را ادامه دهید. اگر خرابی جزء باعث آسیب به هر یک از اتصالها یا مجموعههای تحت آزمون شود، این قطعات آزمون را مردود اعلام کرده و روش آزمون را تکرار کنید.