5 تجهیزات
5.1 حمام مایع با دمای ثابت، قادر به کنترل دقیق دما تا ±0.5°C.
5.1.1 مایع حمام نباید نمونههای آزمون را پلاستیکه یا با آنها واکنش دهد. مشخص شده است که پلی(اتیلن گلیکول)، گلیسیرین و آب کاربرد گستردهای دارند.
5.2 دماسنج—دماسنج ASTM شماره 1 °C مطابق با الزامات مشخصشده در Specification E 1.
5.3 مهر فلزی مربعی، به ابعاد 100 در 100 mm، دارای فلش حکشده برای نشاندادن جهت دستگاهی فیلم، بههمراه پد مهر و جوهر. (جوهر نباید در مایع حمام حل شود.)
یادداشت 2—میتوان بهجای مهر فلزی مربعی از قالب یا شابلون فلزی (100 در 100 mm) استفاده کرد.
5.4 نگهدارنده انقباض آزاد—نگهدارندهای طراحیشده برای آزمون یک نمونه آزمون، مانند آنچه در شکل 1 و شکل 2 نشان داده شده است. بهعنوان جایگزین، میتوان از نگهدارندهای مانند آنچه در شکل 3 نشان داده شده است برای غوطهورکردن همزمان چند نمونه آزمون استفاده کرد. بااینحال، باید بررسی شود که تماس بین نمونههای آزمون موجب ایجاد خطا نشود.
5.5 خطکش، مدرجشده برحسب میلیمتر.
6 نمونه آزمون
6.1 نمونه آزمون باید شامل نمونههایی به ابعاد 100 در 100 mm باشد.
6.2 برای هر دمای آزمون، حداقل دو نمونه آزمون لازم است.
7 آمادهسازی
7.1 آمادهسازی—نمونههای آزمون را در دمای 23 ± 2°C [73.4 ± 3.6°F] و رطوبت نسبی 50 ± 5 %، بهمدت حداقل 40 h پیش از آزمون، مطابق با روش A استاندارد Practice D 618 آمادهسازی کنید؛ این الزام برای آزمونهایی است که آمادهسازی در آنها ضروری است. در صورت بروز اختلاف، تلرانسها باید برابر با ±1°C [±1.8°F] و ±2 % رطوبت نسبی باشند.
7.2 شرایط آزمون—دمای حمام مایع را در محدوده ±0.5°C از دمای موردنظر تنظیم کنید و اجازه دهید پایدار شود.
8 روش اجرا
8.1 بخش مهرشده فیلم را مهر و برش دهید. میتوان حاشیه کوچکی از فیلم را در اطراف ناحیه مهرشده باقی گذاشت.
8.1.1 بهعنوان یک روش جایگزین، میتوان نمونههای آزمون را با قالب یا با استفاده از شابلون برش داد. برای مشخصکردن جهت فیلم، میتوان لبهای از قالب را دارای شکاف کرد.
8.2 نمونه آزمون را در نگهدارنده انقباض آزاد قرار دهید، بهگونهای که با لبههای نگهدارنده تماس نداشته باشد. نگهدارنده باید از شناورشدن نمونه آزمون در محیط حمام جلوگیری کند و درعینحال امکان گردش آزاد محیط حمام در اطراف نمونه آزمون را فراهم سازد. میتوان چند نمونه آزمون را آزمون کرد، اما باید برای جلوگیری از محدودشدن حرکت نمونهها نسبت به یکدیگر دقت شود.
8.3 دمای حمام را پیش از غوطهورسازی هر نمونه آزمون مشاهده و ثبت کنید.
8.4 نمونه آزمون را بهمدت 10 s در حمام غوطهور کنید، یا بهمدتی که مشخص شده است برای رسیدن ماده به تعادل حرارتی و انجام حداکثر انقباض کافی باشد. پیش از غوطهورسازی، نمونه آزمون را روی حمام نگه ندارید؛ زیرا این کار ممکن است موجب انقباض زودرس یا بازپخت شود و خطا ایجاد کند.
یادداشت 3—غوطهورسازی بهمدت 10 s عموماً برای بیشتر ترموپلاستیکها با ضخامت حداکثر 0.05 mm [0.002 in.] کافی تشخیص داده شده است؛ بااینحال، برای مواد جدید یا ضخیمتر ممکن است زمان غوطهورسازی متفاوتی لازم باشد تا حداکثر انقباض در دمای موردنظر تضمین شود.
8.5 نمونه آزمون را از حمام خارج کرده و سریعاً در یک محیط مایع با دمای اتاق، ترجیحاً قابل امتزاج با محیط حمام، غوطهور کنید.
8.6 پس از 5 s نمونه آزمون را از محیط خنککننده خارج کرده و ابعاد خطی نمونه آزمون را در هر دو جهت دستگاهی (طولی) و عرضی اندازهگیری و ثبت کنید.
یادداشت 4—احتیاط: از کشیدن نمونه آزمون خودداری کنید.
9 محاسبه
9.1 درصد انقباض آزاد را برای هر جهت مطابق رابطه زیر تعیین کنید:
که در آن:
L0 = طول اولیه ضلع (100 mm)، و
Lf = طول ضلع پس از انقباض.
یادداشت 5—اگر ماده کش بیاید، عددی منفی بهدست خواهد آمد.
یادداشت 6—ازآنجاکه بعد اولیه دقیقاً 100 mm است، میتوان انقباض را مستقیماً از روی خطکش خواند؛ به این صورت که علامت 100-mm را روی یک انتهای خط قرار داده و میلیمتر مقابل انتهای دیگر خط را بهعنوان درصد انقباض قرائت کنید.
9.2 محاسبات نمونه:
