9 الزامات عمومی برای لولهها
9.1 ظاهر
سطوح داخلی و خارجی لوله، هنگامی که بدون بزرگنمایی مشاهده میشوند، باید صاف، تمیز و عاری از خراش، حفره و سایر عیوب سطحی باشند؛ بهگونهای که مانع انطباق با این استاندارد بینالمللی نشوند. ماده نباید حاوی ناخالصیهای قابل مشاهده باشد. انتهای لوله باید بهصورت تمیز و عمود بر محور لوله بریده شده باشد.
9.2 کدری
اگر لوله برای استفاده در کاربردهای بالای سطح زمین بهصورت کدر موردنیاز باشد، دیواره لوله، هنگام آزمون مطابق با ISO 7686، نباید بیش از 0,2 % از نور مرئی تابیدهشده به آن را عبور دهد.
11 ویژگیهای مکانیکی لولهها
11.1 مقاومت در برابر فشار هیدروستاتیکی
11.1.1 لولهها
مقاومت در برابر فشار هیدروستاتیکی باید با استفاده از تنشهای القایی بهدستآمده از تحلیل دادههای آزمون، مطابق با ISO 9080، راستیآزمایی شود. برای دورههای 10 h در دمای 20 °C و 1 000 h در دمای 20 °C، مقدار 99,5 % LPL باید بهعنوان حداقل سطح تنش در نظر گرفته شود.
برای دوره 1 000 h در دمای 60 °C، مقدار 99,5 % LPL که از تحلیل دادههای آزمون در دمای 60 °C مطابق با ISO 9080 بهدست آمده است، میتواند بهعنوان حداقل سطح تنش در نظر گرفته شود. در صورت نبود داده، میتوان بهطور جایگزین مقدار 0,625 برابر مقدار MRS را بهعنوان حداقل سطح تنش در نظر گرفت.
هنگامی که آزمون با استفاده از درپوش انتهایی نوع A یا نوع B، مطابق با ISO 1167-1، و با استفاده از ترکیب دماهای آزمون و تنشهای القایی بهدستآمده انجام شود، لوله نباید پیش از زمانهای ذکرشده دچار شکست شود.
برای روش تعیین مقادیر تنش آزمون در دمای 20 °C برای آزمون تحت تأییدیه موقت، به پیوست A مراجعه کنید.
11.1.2 لولههای دارای سوکت یکپارچه
هنگامی که آزمون مطابق با ISO 1167 و با استفاده از روش آزمون ارائهشده در 11.1.1 انجام میشود، سوکتهای دارای رینگ آببندی یکپارچه که روی لولهها شکل گرفتهاند، نباید پیش از زمان تعیینشده مطابق با 11.1.1 دچار شکست شوند. طول بخش لوله باید الزامات یا مشخصات ارائهشده در 11.1.1 را برآورده کند. شکست نباید در بخش لوله یا سوکت رخ دهد. دادههای بهدستآمده برای لوله مشخصشده در 11.1.1 معتبر است.
11.1.3 آزمون فشار آزمون فشار باید مطابق با ISO 1167-1 و با مفاد زیر انجام شود.
a) اتصالهای انتهایی: آزمون را میتوان با استفاده از درپوش انتهایی نوع A یا نوع B، ازجمله برای اهداف مرجع، انجام داد. بااینحال، برای آزمونهای پذیرش و کیفیت باید از یک نوع درپوش انتهایی یکسان استفاده شود.
b) تعداد نمونههای آزمون: یک نمونه آزمون، یک آزمون را تشکیل میدهد. در صورت شکست آزمون، میتوان سه نمونه آزمون دیگر را از همان بچ انتخاب و آزمون کرد؛ این نمونهها باید موفق شوند.
c) زمانهای آمادهسازی: آزمون را میتوان بلافاصله پس از زمانهای آمادهسازی تعیینشده در ISO 1167-1 آغاز کرد.
d) آزمون سوکت: هنگام آزمون سوکتها یا کوپلینگهای یکپارچه مطابق با 11.1.2، لوله نری واردشده در سوکت میتواند از مادهای متفاوت یا با ضخامت بیشتری نسبت به نمونه آزمون مورد آزمون ساخته شده باشد. میتوان با استفاده از چسب یا روشهای مکانیکی از بیرونزدگی رینگ آببندی جلوگیری کرد، مشروط بر آنکه این روشها تنش وارد بر بخش تحت فشار سوکت را بهطور قابلتوجهی کاهش ندهند.
11.2 مقاومت در برابر ضربههای خارجی در دمای 0 °C
لولهها باید در دمای 0 °C مطابق با ISO 3127 آزمون شوند و هنگام استفاده از جرمهای ارائهشده در جدول 3، دارای نرخ واقعی ضربه (TIR) حداکثر 10 % باشند. شعاع نوک ضربهزن باید برابر با R = 12,5 mm باشد.
ارتفاع سقوط 2 m است.
یادداشت 1 جرمها بر اساس تجربه مربوط به ردههای مواد لوله 450 و 500 تعیین شدهاند. جرمهای مربوط به سایر ردههای مواد لوله همچنان در دست بررسی هستند.
یادداشت 2 ویژگیهای ضربه ممکن است با گذشت زمان تغییر کنند. این مقادیر فقط در زمان تولید قابل اعمال هستند.
11.3 سختی حلقوی
سختی حلقوی لولههای منطبق با این استاندارد بینالمللی را میتوان مطابق با ISO 9969 تعیین کرد.
لولههایی با سختی کمتر از 4 kN/m2 ممکن است در شرایطی که خلأ بالا یا فشار خارجی ایجاد شود، مناسب نباشند و در صورت نصب در زیر زمین، به روشهای نصب ویژه نیاز داشته باشند.
مقررات ملی و/یا رویههای ملی درباره استفاده از اتصالهای خاص ممکن است حداقل سختی لولهها را الزامی کنند.
یادداشت: ممکن است برای نصب با برخی انواع اتصالها، حداقل سختی لولهها موردنیاز باشد.
سختی اسمی محاسبهشده لولهها در پیوست D ارائه شده است.
12 ویژگیهای فیزیکی
هنگامی که لوله مطابق با روشهای آزمون مشخصشده در جدول 4 و با استفاده از پارامترهای تعیینشده آزمون میشود، باید دارای ویژگیهای فیزیکی منطبق با الزامات ارائهشده در جدول 4 باشد.
13 ویژگیهای مکانیکی مجموعهها، شامل اتصالات
13.1 مجموعههای دارای اتصالهای غیرتحملکننده بار انتهایی
انواع زیر از مجموعههای دارای اتصالهای غیرتحملکننده بار انتهایی باید الزامات تناسب برای کاربرد ارائهشده در بندهای 13.2 تا 13.5 و جدولهای 5، 6 و 7، حسب مورد، را برآورده کنند:
a) مجموعههای لوله به لوله PVC-O دارای سوکت یکپارچه با اتصالهای آببندیشده توسط رینگ الاستومری، منطبق با این استاندارد بینالمللی؛
b) مجموعههای اتصال فلزی و لوله PVC-O با اتصالهای آببندیشده توسط رینگ الاستومری؛
c) مجموعههای شیر فلزی و لوله PVC-O با اتصالهای آببندیشده توسط رینگ الاستومری؛
d) مجموعههای اتصال مکانیکی با لولههای PVC-O.
13.2 آزمون فشار کوتاهمدت برای آببندی مجموعهها
13.2.1 روش آزمون
هنگامی که مجموعهای دارای یک یا چند اتصال از نوع رینگ آببندی الاستومری، با استفاده از فشار هیدروستاتیکی و انحراف زاویهای مطابق با ISO 13845 و شرایط آزمون ارائهشده در جدول 5 آزمون شود، مجموعه باید با الزام ارائهشده در جدول 5 منطبق باشد.
13.2.2 فشار آزمون
فشارهای آزمون pT باید با ضرب ضریب ƒ نشاندادهشده در شکل 2 در فشار اسمی PN محاسبه شوند؛ یعنی با استفاده از معادله زیر:
pT = ƒ × PN
که در آن
PN فشار اسمی است
f ضریب ضرب است
pT فشار آزمون است
13.3 آزمون فشار منفی کوتاهمدت برای آببندی مجموعهها
هنگامی که مجموعهای دارای یک یا چند اتصال از نوع رینگ آببندی الاستومری، با استفاده از فشار منفی همراه با انحراف زاویهای و تغییرشکل، مطابق با ISO 13844 و شرایط آزمون ارائهشده در جدول 6 آزمون شود، مجموعه باید با الزام ارائهشده در جدول 6 منطبق باشد.
13.4 آزمون فشار بلندمدت برای آببندی
هنگامی که مجموعهای دارای یک یا چند اتصال انتخابشده از میان سوکتهای دارای رینگ آببندی الاستومری و سایر اتصالهای تحملکننده و غیرتحملکننده بار انتهایی برای اجزای PVC-U جهتدار در یک سیستم لولهکشی، مطابق با ISO 13846 و با استفاده از شرایط آزمون ارائهشده در جدول 7 برای دماهای آزمون 20 °C و 40 °C آزمون شود، مجموعه باید با الزام ارائهشده در جدول 7 منطبق باشد.
13.5 اتصالهای تحملکننده بار انتهایی
آزمون فشار و خمش برای آببندی و استحکام هنگامی که اتصالهای تحملکننده بار انتهایی، دارای یک یا چند سوکت (به یادداشت مراجعه شود) و مجهز به یک یا چند رینگ آببندی الاستومری، همراه با یک یا چند رینگ قفلکننده برای تحمل نیروهای طولی ناشی از اعمال فشار هیدرولیکی داخلی، مطابق با ISO 13783 و در یک دمای محیطی منفرد برابر با (T ± 2)°C (که در آن T هر دمایی بین 17 °C و 23 °C است) آزمون شوند، اتصال باید در سراسر دوره آزمون کاملاً آببندی باقی بماند.
یادداشت: این اتصالها معمولاً، اما نه لزوماً، بهشکل سوکتهای دوتایی هستند.
14 آببندهای الاستومری
آببندهای الاستومری مورد استفاده برای اتصال اجزا باید هر دو الزام زیر را برآورده کنند:
a) رینگها باید با الزامات مواد مشخصشده در ISO 4633 منطبق باشند؛
b) رینگها باید عاری از عوامل شیمیایی (برای مثال نرمکنندهها) باشند که میتوانند اثر نامطلوبی بر لولهها یا اتصالها یا بر کیفیت آب داشته باشند.
پیوست D
(اطلاعاتی)
سختی حلقوی لولهها
D.1 محاسبه سختی اولیه حلقوی
برای اهداف طراحی، سختی اولیه حلقوی محاسبهشده لولهها را میتوان از جدول D.1 بهدست آورد.
این مقدار از رابطه زیر محاسبه شده است
D.2 قابلیت لولهها در برابر فشار منفی
اگر لولهها بهوسیله خاک یا سایر تجهیزات سختکننده جانبی پشتیبانی نشده باشند، ممکن است در شرایط فشار منفی، بهدلیل خلأ و/یا فشار خارجی یا آب زیرزمینی، دچار کمانش ناپایدار شوند.
این مقادیر از رابطه زیر محاسبه شدهاند
پیوست E
(اطلاعاتی)
تعیین فشار آزمون بلندمدت با در نظر گرفتن خزش
محاسبه فشارهای آزمون برای آزمون آببندی بلندمدت مجموعههای PVC-O بر اساس روش مشخصشده در ISO 1452-5:2009، پیوست B، انجام میشود.
برای جزئیات محاسبه ضرایب، به ISO 1452-5:2009، پیوست B، برای σs = 12,5 MPa مراجعه کنید.
در نظر گرفته میشود که این ضرایب برای لولههای PVC-O حالت بحرانی را نشان میدهند. هنگامی که سازنده دادههای تنش/کرنش را ارائه کرده باشد، ضرایب واقعی را میتوان مطابق با روش ارائهشده در ISO 1452-5: 2009، پیوست B، از این اطلاعات بهدست آورد.
پیوست F
(اطلاعاتی)
تعیین ضریب جهتگیری محوری و مماسی
F.1 اصل
یک قطعه از لوله، پیش و پس از گرمکردن در آون، تحت شرایط یکسان و در دمای مشخص برای مدتزمان معین اندازهگیری میشود.
بازگشت بهصورت درصد تغییرات طول، قطر و ضخامت دیواره نسبت به مقادیر اولیه محاسبه میشود. قطعات آزمون از نظر هرگونه تغییر در ظاهر، مانند حباب و ترک، بررسی میشوند.
F.2 روش
ضریب جهتگیری محوری و مماسی باید مطابق با ISO 2505 تعیین شود.
F.3 پارامترهای آزمون
طول نمونه آزمون: 300 mm
فاصله بین علامتها: 200 mm
دمای آزمون: 150 ± 2°C
محیط: هوا
زمان غوطهوری: 60 یا 120 دقیقه
تعداد قطعات آزمون: 3
F.4 روش انجام آزمون
آزمون مطابق با ISO 2505 انجام میشود.
ضریب جهتگیری محوری λa بهصورت زیر محاسبه میشود:
برای مشاهده ویدئوهای محصولات، کانال YouTube ما را بررسی کنید و پرسشهای خود را در WhatsApp مطرح کنید: